tesettür giyim ve balkanlar bilgiler
yapılması ile ilgili herhangi bir hüküm olmamasına karşın bilhassa Avlo İspanya, Katalan, Otranto, Portekiz ve Sicilya’dan gelenlerin olması zeamet ve tımarlardaki yeni düzenlemeler nedeniyle muhtemelen yeni rire ihtiyaç duyulmuştu. Bu tarihte Avlonya sancağı merkez Avlonya olma|<Delvine, Berat, Ergiri-kasrı, Premedi, Tepedelen, Mazrak ve Görice kazal; meydana gelmekteydi.
Kanuni Sultan Süleyman’ın saltanatının ilk yıllarında, Arnavutluk'ta hangi bir İdarî değişiklik göze çarpmamaktadır. Arnavutluk’un sahil kesime deki Venedik kolonilerinin OsmanlIlara karşı faaliyetlerde bulunması 1537’de padişah bizzat harekete geçerek Venediklilerin elinde bulunan ^ adası üzerine sefere çıktı. Filibe - Üsküp - Elbasan - Avlonya - Delvine üzeriiKi,^ gelerek Korfu adasını kuşattıysa da bir netice elde edemedi. Kanuni, hernekadj, bu seferden bir sonuç alamasa da bölgedeki huzursuzluğu sona erdirdi. Padijaf İstanbul’a hareketinden önce birtakım İdarî düzenlemeler yaptı. MuhtemeHp Venedik savaşında sahil kesimindeki kolonilere olduğu kadar ayaklanan dajlj kesimdeki Arnavutlara karşı yürütülecek harekât için Delvine sancak olarak^ şekkül oldu.
OsmanlI hâkimiyetinin XVI. yüzjnlın sonlarına kadar süren dönerainıie Arnavutluk barış ve refah içindeydi. Öyle ki Arnavutlar, Osmanlı Devleti’ndî belirgin bir yere sahipti. Aralarında Gedik Ahmed, Koca Davud, Dukakinâdı Ahmed, Lütfi, Kara Ahmed, Koca Sinan, Nasuh, Kara Murad ve Tarhuncu Ahmed paşaların da bulunduğu en az otuz iki sadrazamın Arnavut asıllıydı. Kapıkult askerleri arasında da Arnavutlar ekseriyeti teşkil ettiler. Bunun başlıca sebebi: Bosna gibi Arnavutlukta da devşirme sisteminin uygulanmasıydı. Ancak timır sisteminin bozulması ve malî sistemin zayıflaması diğer bölgelerde olduğu gibi Arnavutluk’u olumsuz yönde etkiledi. Timar sisteminin bozulması ve merkea otoritenin zayıflaması, XVI. yüzyılın sonlarında vilâyetlerde geniş malikânelerin ortaya çıkmasına sebep oldu. Mâliyenin zayıflaması, yeni vergiler ihdasına«
jlgıenin arttırılmasına yol açmış, bu da Hıristiyan nüfusu olumsuz şekilde et-Inledi. Bu hoşnutsuzluğun tepkileri XVII. ve XVIII. yüzyıllarda Katolik dağlıların ıjOşroan kuvvetlerle iş birliği yapması şeklinde kendini gösterdi.
XVIII. yüzyılda ise Arnavutluk'ta paşalık yönetimleri mevcut idi. İki büyük palalık olup kuzeydekine İşkodra, güneydekine ise Yanya paşalığı denilmekteydi, pevletarazisinin halka mirî arazi mukataası şeklinde verilmesi ile Arnavutluk'ta jyan sınıfı teşekkül etti. Bu sınıf, sonradan her fırsatı kullanarak mirî arazilerden i daha fazla mukataalar almayı ve malikânelerini genişletmeyi başardı. Nitekim kuzeyde Buşetli ailesi, güneyde Toskalar bölgesinde Tepedelenli Ali Paşa yan müstakil despotlar şeklinde ortaya çıktılar.
1830'da II. Mahmud, paşalık sistemini ortadan kaldırarak merkezin denetiminde yeni bir İdarî yönetim kurdu. Buna göre Arnavutluk; İşkodra, Manastır,
: Vanya ve Kosova olmak üzere dört vilayete ayrıldı. Tanzimat'ın getirdiği yeniliklere karşı tepki gösteren Arnavutlar ayaklandılarsa da mevcut İdarî yapı OsmanlIların 1912 yılında çekilinceye kadar devam etmişti.
Netice idbariyle Osmanlı Devleti'nin Rumeli'deki hâkimiyetini maharetli kumandanların ve askeri kahramanlıklar sayesinde bir sıra tesadüflerin zoruyla meydana gelmiş ve sadece askeri mahiyette kalmış bir işgal ve istila gibi görmek katiyen doğru değildir. OsmanlIların Arnavutluk'taki hâkimiyeti tamamıyla muhafazakâr bir karakter taşıdığı gibi ani bir fetih ve yerleşme söz konusu olmadı. Gayr-i Müslim askeri zümreler Osmanlı askeri teşkilatı bünyesinde değerlendirilerek hiçbir şekilde zorla İslâmlaştırma politikasına tabi tutulmadılar. OsmanlIların Arnavutluk’a hâkim olmaları buradaki siyasi, kültürel ve etnik bakımdan değişiklikler meydana getirdi ve bölgenin imar ve iskânı canlandı. OsmanlIlar, bölgede kalıcı bir yerleşmeyi amaçladıklarından olsa gerek daima planlı bir şekilde hareket ettiler.tesettür giyim
KAYNAKÇA
I MedHamdi, Arnavutluk Hakkında, İstanbul 1920.
tepe, M. Münir, "XV ve XVI. Asırlarda Rumeli'nin Türkler Tarafından İskanına Dair", Türkiyat Mecmuası. X, İstanbul 1953, s.299-312.
HsfnlüMe, İşkodra Sancağı C1485-1570), (Atatürk Üniversitesi Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Erzurum 1998.
tornan Bekir Kemal, "Ottoman Demographic History (14“' - 17“’ Centuries), lournal OfEconomic and Social History Of The Orient, Vol. XXXV/ il, 1992, pp.187-198.
Atsız Bedriye, "16.-17. Yüzyıl Osmanlı Vekayinamelerinde Arnavut ve Toptum, sayı. 101, İstanbul 1992, s.51-56.
Ayverdi E.Hakkı, Avrupa'da Osmanlı Mimari Eserleri, Bulgaristan, Arnavutluk IV, İstanbul 1982.
Bozbara Nuray, Osmanlı Yönetiminde Arnavutluk ve Arnavut Ulusçı^ı Gelişimi, İstanbul 1997.
Castellan Georges, Balkanlar'ın Tarihi 14-20 Yüzyıl, Çev. A.Y. Başbuğu 1 1995. ' \
Duka Eleni, "16 Asırdan 20. Asrın Başlangıcına Kadar Arnavut Şehrinin j İçin Mevcut Yerli Arşiv Kaynakları", XI. Türk Tarih KongresiS-9Eşimj^ IV, Ankara 1994, s.1677-1683.
Duka Ferit, "XV-XVII. Yüzyıllarda Arnavut Nüfusunun İslamlaşması Sûrj Gidişatı Üzerine Gözlemler", XI. Türk Tarih Kongresi 5-9 Eylül, 1990'''^ Ankara 1994,5.1691-1700.
Durham M. E., High Albania, London 1909.
Egro Dritan, Arnavut Topraklarına Ait Osmanlı Kanunnameleri Üzerine Ekonomik Bir Bakış, (Ankara Üniversitesi Yayınlanmamış Yüksek litj, TeziJ, Ankara 1997.
Evliya Çelebi, Evliya ÇelebiSeyahatnâmesi VIII, İstanbul 1315.
Frasheri Kristo, The History of Albania, Tirana 1964.
Fraşeri Ş. Sami, Arnavutluk, Çev. Ş. Kolonya, S. Özeğe No. 631.tesettür giyim
