tesettür ve platon felsefe bilgileri
tesettür diyorki çünkü erdemleri giysi yerine geçecek; savaşta da, banşta da sitenin bütün koruyuculuk işlerini erkeklerle paylaşacaklar, başka iş görmeyecx'kler. Yalnız cinslerinin güçsüzlüğü göz önünde tutularak kendilerine erkeklerden daha kolay işler verilecek. Güzel bir amaçla st>yunup lx'denini çalıştıran kadınlarla alay eden adama gelince, bu adam 'gülmenin tneı/vestni olmadan koparan'^ adama benzer, neye güldüğünü, ne yaptığmı bilmez. Çünkü şimdiye kadar söylenmiş, söylenc>cek sözlerin en doğrusu; yararlının güzel, zararlının da çirkin olduğudur.»«Çok haklısın.»
• Bayağı büyük bir dalgaymış atlattığm!»
«Sen asıl büyük dalga neymiş şimdi göreceksin!»
«Anlat da görelim.»
«Bu yasadan ve ötekilerden sonra şu geliyor.»
«Hangisi?»
«Savaşçılarımızın karılan hepsinin arasında ortak olacak; hiçbiri bir erkekle ayn oturmayacak, çocukları da ortak olacak. Ana baba çocuğunu, çocuk ana babasını tammayacak.»
«Ooo, bu büsbütün aykırı kaçtı! Gerçekleşebileceğini de, yararını da kafaları kolay kolay almaz insanların.»
«Yararsızdır denemez bence; kadın ve çocuk ortaklığının çok iyi bir şey olduğuna kimse karşı çıkmasa gerek. Ama gerçekleşebileceği konusunda büyük tartışma çıkabilir.»
«Her iki yönden de tartışılabilir,» dedi.
•Desene, iki engeli birden aşmak zorundayım! Bense, yararlı olduğunu kabul edersin de, birinden kurtulurum diye umuyordum. O zaman sadt*ce gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini tartışmak kalırdı.»
«Ama kaçarken yakayı ele verdin işte. Şimdi ikisinin de içinden çık bakalım!»
dan neler yapabileceklerini bir bir hesaplamaya banlırlar ruhlarındaki aylaklığı, tembelliği büsbütün artınrlar Ben onlar gibi, tasarladığım şeyin nasıl gerçeklesebın\.vğıııi ara,^ö.’5, sonraya bırakıyorum, izin verirsen, şimdilik bunu gerfeklfjirt»^. sayıp, iş uygulamaya gelince yöneticilerce ne gibi tedbırlerahn*^ gerektiğini; site için de, koruyucular için de bundan daha varanii^ şey olamayacağını göstermeye çalışayım, önce senink' bu konm.tesettür araştırmak istiyorum, sonra da öbür konuyu inıvlenz. Olur mu'.
«Olur,» dedi, «araştır bakalım.»
«Önderlerle yardımcılan adlarına lavak kişilerse, vardımolan»-rilen buyrukları yerine getirecek, önderler de yasalara uvpun Kıv ruklar verecekler, ya da kararlarına bıraktığımız işlerde \a«aUr örnek alarak davranacaklar.»
«öyle olması gerekir.»
«O hâlde sen, yasa koyucu olarak, erkekleri .seçhğin giN kadınlan da seçerek yaradılışça birbirlerine en uygun olanlan bir aravı getireceksin. Bunların evleri, sofralan ortak olacak; kimsenin avn malı olmadan hep bir arada yaşayacaklar; jimnastiğe, bütün eğitimlere birlikte katılacaklar, tabiatın zorlamasıvla da cinsel Nrk'şmevr gidecekler. Sence zorunlu bir şey değil mi bu?»
«(joometri zorunluluğu değilse de, aşkın zorunluluğu,» dodi «Çoğunluğu inandırma ve etkileme bakımından bu zorunluluk geometri zorunluluğundan belki daha da güçlüdUr.»
«Haklısın,» dedim. «Ama Claukon, rastgeie, kamıak.ınşık çiftleşme ya da buna bımzer bir uygunsuz duruma mutlu Nr sıtıslc n»' din izin verir, ne de yöneticiler!»
«Bu, gerçekten doğru bir şey olmaz,» de^tı
«öyleyse, elden geldiği ka^^|^ gun, kulvaJ evlenmeler \ J-
pacağız. Bunların enj «fil bet te.»
rlılan ola<-ak
Devlet • V. Kitap .
-Peki, bu evlenmeler nasıl yararlt olacak? Bunu sen söyle Gla-ukon, çUnkU senin evinde av köpekleri ve seçme kuşlar gördüm. Nasıl çiftleşip ürediklerine dikkat ettin mi bunların?»
»Ne bakımdan?» dedi
«Bir kere şu bakımdan; Bu hayvanların hepsi iyi cinsten olmakla birlikte, aralarında daha iyileri yok mu?»
«Var.»
«I lepsinden mi yavru almak istersin, yoksa en iyilerinden mi?»
«Kn iyilerinden.»
«Yeni yetişenlerinden mi, yaşlılarından mı, yoksa tam gençlik çnj^ında olanlarından mı?»
«Tam gençlik çağında olanlarından.»
«Böyle davranmazsan, kuşlanmn, köpeklerinin cinsi çok bozulur, değil mi?»
«Tabii.»
«Atlar ve öteki hayvanlar için ne dersin? Onlarda başka türlü mü olur?»
«Başka demek saçma olur.»
«İnsan cinsi için de böyleyse, sevgili dostum,» dedim, «yöneticilerimizin ne kadar üstün, becerikli olmaları gerektiğini sen düşün artık!»
«Elbet insan cinsi için de böyle.tesettür Ama niçin söylüyorsun bunu?»
«Şunun için söylüyorum; Sözünü ettiğimiz bir sürü ilacı kullanmak zorunda kalacak yöneticilerimiz, ilaç gerektirmeyen, sadece perhize girmekle geçecek hastalıklar için usta olmayan bir hekim de yeterli olabilir; ama ilaç gerekti mi, hekimin çok iş bük, gözüpıek olması gerek.»
«[>3ğru ama, sözü nereye getirmek istiyorsun?»
«Şuna; Yöneticilerimiz, yönetilenlerin yararına olarak büyük ölçüde yalana başvurmak, insanları aldatmak zorunda kalabilirler. Bu türlü davranışları da bir çeşit ilaç gibi yararlı saymıştık.»
«Doğrusu da buydu.»
«öyleyse, evlenme ve çocuk yapmada da doğru olur bu.
• Bu şekilde doğan çocuklarsa, bu iş için devletçe eöıes**» mif kişilere verilecek. Bunlar ya kadın olur, ya erkek «a at ia birden görevlendirilir; çünkü devlet işlerinde her ıkı cet* ora**
♦ ■\\n» vasa çvvuk yapına çağında olup da yöneticinin izni olmadan avnı çağdaki bir kadınla birleşen adama da uygulanacak. Ihı adanu. dovk'tın sırtına izinsiz, kutsanmamış bir piç
•Böyle olunca, bu site hemen hemen tek bir adam gibi davranmaz mı? Örneğin, bir parmağımız yaralansa, bedende ruhu birbirine bağlayan ve egemen kesimle birleştiren bütünlüğümüz, duyar bunu; acıyan bir tek yamnuz da olsa, acıyı her yanınruz bir bütün olarak duyar, böylece de parmağımız ağrıyor deriz, insanın başka \erleri için de böyledir, ister ağrının verdiği rahatsızlık, ister zevkin verdiği rahatlık hâUnde olsun.»
«Gerçekten öyledir. Sorduğun şeye dönersek, diyebiliriz ki iyi yönetilen bir sitenin hâli böyle bir insanın hâline çok benzer.»
«İşte böyle bir site, herhangi bir yurttaşının başına iyi ya da kötü bir şey gelince, o yurttaşının duyduklarını kendisi de duyar, sevincini ya da acısını bütünüyle paylaşır.»
«İyi yasalarla yönetilen bir site zorunlu olarak böyle olur.»
«Şimdi kendi sitemize dönmenin sırası geldi. Bakalım vardığımız sonuçlar tam ona mı uyacak, yoksa başka bir siteye mi?»
«Evet, öyle yapalım.»
«Peki, başka sitelerde de bizim sitemizde olduğu gibi yöneticiler ve halk kitlesi yok mudur?»
•Elbet vardır.»
«Hepısi de birbirlerine yurttaş demezler mi?»
«Tabiî.»
«Peki, başka sitelerde, halk kendini yönetenlere yurttaştan başka bir ad daha vermez mi?»
«Çoğunda efendi der, demokratik sitelerde yönetici der.tesettür»
«Ya bizim sitemizde, halk baştakilere yurttaştan başka ne ad verir?»
«Kurtarıcılar, koruyucular adını verir,» dedi.
«Bunlar halka ne der?»
PLATON • Toplu Diyaloglar I
«Ücretimizi vc rızkımızı veren, der >,
«öteki sitelerde baştakiler halkı ne sayar?»
«Köle.»
«Birbirlerini ne sayarlar?»
«iktidar ortağı.»
«Ya bizim sitede.»
«Ortak koruyucu.»
«Başka sitelerde baştakiler ortaklarından kirnini kendj^ kimini de yabancı saymaz mı?»
«Böyle davrananı çoktur.»
«Böyle olunca, yabancısı saydıklarının değil, yakını sr, ^ nın çıkarını gözetirler.»
«Evet.»
«Ya bizim bekçilerimiz? Hiçbiri görev arkadaşını sayar mı?»
«Hiç de saymaz, çünkü kime rastlaşa, erkek kardeşiyle, kız i, deşiyle, babasıyla, anasıyla, oğluyla, kızıyla, dedesiyle, tanır karşılaşmış gibi olur.»
«Çok iyi söyledin,» dedim. «Ama şuna da cevap ver bakji-Çıkaracagın yasalarda, sadece aralarındaki akrabalık bağlanm vermekle mi kalacaksın? Yoksa bütün davranışlarının bu adlara-^ gun olmasını isteyip, babalarına, yakınlarına gereken saygıyı ilp göstermeleri, onların sözlerini dinlemeleri gerektiğini, yoksa laır ların da, insanların da sevgisini kazanamayacaklarını mı belirtem sin? Çünkü başka türlü bir davranış dine de, doğruluğa da sığım: Bütün yurttaşların, çocukların kulaklarına küçük yaştan bu ögüdfr sokup, hepsinin de kendilerine baba diye gösterilen kimselerle öle ki akrabalarına karşı böyle davranmalarını sağlamaları gerekme mi? Yoksa başka öğütler mi gerekli?»
«Elbet bu söylediklerin gerekli. Çünkü ağızlarından bu akrahı adlarını düşürmeyip de bunun gerektirdiği ödevleri yerine getu memeleri gülünç olur.»
«Elemek ki öteki sitelerden çok bizim sitemizde yurttaşlar arala , rından birinin başına iyi ya da kötü bir şey gelince, demin söyledi-l ğimizgibi, hep bir ağızdan 'Benim durumum iyi, benim durumum kötü" diyecekler.»tesettür
