tesettür ve platon felsefe bilgisi
tesettür diyorki Bunun üzerine Glaukon gülerek, «Sokrates,» dedi, «konuşmandan herhangi bir zarar görürsek, bizi öldürdün, aldattın diye seni suçlu tutmayacağız, temize çıkaracağız. Haydi, için rahat olsun, konuş!»«öyle ya,» dedim, «temize çıkarılan kişi yasa karşısında suçsuzdur. Demek benim durumum da böyle olacak.»
«öyleyse konuşmana bir engel yok.»
Peki, o hâlde geriye gidip konuya yeniden dönmek gerekiyor,» dedim. «Şimdi söyleyeceklerimi belki o zaman, sırası gelmişken söylemem gerekirdi. Ama gene de böylesi bir bakıma iyi oldu denebilir; çünkü, erkeklerin rolünü iyice belirledikten sonra kadınların-
V *y leyse,tesettür karşımızdakiler adına şöyle diyeceğiz kendimy^ rv Sokrates, ey Glaukon, başkalarının size karşı çıkmasın, yok. Daha sitenizin temellerini attığınız zaman, herkesin M aiadılışma uygun tek bir işle uğraşması gerektiğinde sız »t, luııara varmadınız mı? - Doğru, öyle karara vardık -
»Hemen cevap vermek kolay değil tabiî,» dedi. «Ama send«, »la etsem de, görüşümüzü, ne olursa olsun, yine sen savunsan.»
«flu güçlükleri, bunun gibi daha nicelerini ben çok önce görmiış '•B1 Glaukon. Bu yüzden de, çoluk çocuk sahibi olmak, kadın veç» -ak eğitimi yapmak konusunun nasıl yasalaştırılacağını ele almayı pnamekten korkuyor, çekiniyordum.»
‘Teus hakkı için,» dedi, «kolay iş değilmiş bu!»
»Pfhrt kolay iş değil. Ama insan havuza da düşse, denizin orta-«as is düşse, gene yüzmeye çabalar, değil mi?»
-*ıttphesiz.»
f'vleyse biz de yüzeceğiz. Belki bizi sırtına alacak bir yunus-••♦♦ğ) çıkar ya da herhangi bir umulmadık kurtuluş yolu buluruz tartışma denizinden sağ salim çıkmaya çalışacağız.»
' -.'te anlaşılıyor.»
■ 11 dedim, «bakalım, bir çare bulabilir miyiz? İnsanlardaki avrılığınm görev ayrılığına yol açtığını, kadımn yaradılı-e««> erkekten farklı olduğunu kabul etmiştik. Şimdiyse farklı p«:^«%ataki insanlann aynı işleri görm';'—> gerektiğini ileri sürü-R{| rfeğil mi bize yükledikleri.
«Şundan; Bana öyle geliyor ki birçoklan bunun içine istemeden düşüyorlar; ileri sürülen görüşleri çürütüp durdukları hâlde akıl yürüttüklerini sanıyorlar. Bu da, ele aldıkları konuyu çeşitli yönleriyle, bölümlere ayırıp inceleme yeteneğinden yoksun oluşlarından ileri geliyor. Böylece tartışma değil, ağız kalabalığı yapıyorlar; diyalektik yolunu değil, çekişme ve fikir çürütme yolunu tutuyorlar.»
«Evet, birçoklannın hâli bu. Ama şu anda bizimle ne ilgisi var?»
«Hem de çok ilgisi var. Belki biz de bilmeden çekişme ve çürütmeye düşmüşüzdür.»
«Baksana, ayn yaradılıştakiler aym işleri görmemeli sözü üzerinde, çekişmeciler ve çürütmeciler gibi yılmadan, ısrarla durmuyor muyuz? Oysa ayn ve aynı yaradılışlar derken, ne türlü bir ayrılık ve aymiık düşündüğümüzü; ayn yaradılışlara ayn görevleri, aym yaradılışlara aynı görevleri verirken de, bunlan hangi bakımdan ayınp belirlediğimizi hiç mi hiç araştırmadık.»
«Gerçekten,» dedi, «bunlan hiç incelemedik.»
«Böyle olunca, şöyle bir duruma pekâlâ düşebiliriz:tesettür Dazlaklarla saçlılann aym yaradılışta olup olmadığını araştırırız; aym olmadığına karar verince de, dazlaklar kunduracılık ediyorsa, saçlılara, saçhlar kunduracılık ediyorsa, dazlaklara kunduracılığı yasak etmeye kalkarız.»
«Böyle bir şey çok gülünç olurdu doğrusu.»
«Ama bunun gülünçlüğü şundan ileri gelmez mi? Biz ilkemizi ortaya koyarken, yaradılışlar arasındaki ayrılık ve aynılık bütün ay-nnhlara uygulanacak dememiştik; işlerin kendilerine uygun düşen aynlık ve aynılık türünü göz önünde tutmuştuk sadece, örneğin hekimliğe yatkın doğmuş bir kadınla bir erkeğin aynı yaradılışta olduğunu söylemek istemiştik, öyle değil mi?»
«Evet.»
«Ama hekim olan bir erkekle doğramacı olan bir erkeğin ayn yaradılışta olduğunu söylemek istemiştik.»
«Elbette.»
«Böyle olunca, erkek cinsinin kadın cin.sinden herhangi bir sanata eğiliminin, işe yatkınlık bakımından ayrı olduğu ortaya çıkarsa, filan işi kadınlara, falan işi de erkeklere vermek gerekir
ârıUnndaki aynlık sadece kadının doğurması, erk d ise, uıerinde durduğumuz konu bakımından kadmla^^ı|^''' okiuğunu ispatlanmış saymayız; koruyucularımızın •>'« işleri görmeleri gerektiği yolundaki kanımızı değişt,j'
•Haksız da olmayız.»
•Sonra da düşüncemize karşı çıkan kişiden şunu söyk^ isteriz; Devlet hizmetiyle ilgili hangi sanatın, hangi işin gör,,j|^ bakımmdan kadınla erkeğin yaradılışı birbirinden aynlır’»
«Çok yerinde bir istek.»
•Belki o da, biraz önce senin söylediğin gibi, bu soruya hçı,^ doN*urucu bir cevap vermenin zor olduğunu, ama işi inceledi sonra bir cevap bulunabileceğini söyleyecek.»
•Söyleyebilir.»
•ister misin, karşımıza çıkan kişiden bizi izlemesini rica edelij Belki bu arada, sitenin yönetimiyle ilgili ve yalmz kadınlara hiçbir iş bulunmadığını gösterebiliriz ona.»
•İsterim elbet.»
•Haydi cevap ver bakalım, deriz ona, bir şeye yetenekli adamL yeteneksiz adam arasındaki farkı sen şunlarda mı görüyordun: Bir kolay, öbürü geç öğrenir; biri kısa bir öğrenimden sonra kendin öğretileni aşabilir, öbürüyse o kadar okuyup uğraştıktan sonra öj retileni bile akbnda tutamaz; birinde beden yapısı kafaya iyi hizmeı eder, öbüründeyse engel olur. Bir şeye yatkın adamla yatkın olmı yan adamı ayırt etmekte kullandığın başka ölçü var mıydı, deriz »
• Kimse başka ölçü gösteremez,» dedi.
«Peki, erkeğin her bakımdan üstün olmadığı herhangi bir insan İŞİ var mıdır sence? Kumaş dokumaktan, hamur işi yapmaktan, yemek pişirmekten söz edip vaktimizi kaybetmeyelim. Elbet
•Haklısın, her işte erkek kadından çok üstündür denebilir.tesettür Gerçi birçok kadmlar birçok işlerde birçok erkekleri aşar ama, genellikle söylediğin doğru tabiî.»
Demek ki devlet yönetimiyle ilgili nlup kadına kadın olarak, erkeğe erkek olarak özgü bulunan^® î yoktur. Tersine, yara dılıştan her iki cinste Kadının da erkek
gıN, bütün işlere katılmJk^ her işte
ı'fKokh'n ılfliı.ı o k.ular.» •
«Ik'vlo olmu.». btmin i>lı-rı orki'klorc yükleyip kadınlara hiç iş \emM'moli vhvebılir mıyi/.?»
«ç*)vU' şt'v olur mu?»
«Ama şOvle ılemeliyi/; Kadınların yaradılıştan hekimliğe ya da nul»iğ»' valkın olanları vardır, olmayanları vardır.»
«FIKMte.»
«İdmana, savaşçılığa yatkın olan kadınlar olduğu gibi, idmam, 45 savaşçılığı sevmeyen kadınlar da vardır, değil mi?»
«Vardır Kmhx' >•
«Ya bilgeliği sevenleri, sevmeyenleri, taşkın olanları, durgun olanları yok mudur?»
«Vardır.»
«Ovl eyse koruyueuluğa yatkın olan, olmayan kadınlar da vardır, koruyucu olarak seçtiğimiz erkeklerde de bu saydığımız doğal nitelikleri aramamış mıydık?»
•Aramıştık.»
«Demek ki kadının yaradılışı da erkeğinki gibi sitenin koruyuculuğuna yatkındır, yalnız kadın erkekten daha güçsüzdür.»
•öyle.»
«İVmek, savaşçı erkeklerimizle aynı nitelikleri taşıyan kadınları seçecr*ği/, bu kadınlar onlarla bir arada yaşayacaklar, koruyuculuğu da birlikte yapacaklar; çünkü, bu işe yatkındırlar, yaradılışlan da onlara yakındır.»
«Şüphesiz.»
«l’eki, aynı yaradılışlara aynı işleri vermek gerekir, değil mi?»
«Hvel.»
«İşle dOnUp dolaşıp yine çıktığımız yere geldik. Koruyuculan-mızm kanlarına müzik ve jimnastik eğitimi vermenin tabiata aykırı olmadığında anlaşıyoruz.»
«Böylece mümkün olduğunda anlaşmaya vardık.
«Evet.»
«Şimdi, bunun gerçekten iyi bir şey olup olmadıfr^ kalıyor.tesettür» ^
«öyle.»
«Bir kadın koruyucu yetiştirmek için, erkeğe verdıgmaj^ den başkasım uygulamak gerekmez, değil mi, hele yaradıid^ bir olduğuna göre?»
«Gerekmez.»
«Peki şuna ne dersin?»
«Neye?»
«Sence erkeklerin kimi iyi, kimi kötü müdür, yoksa hfp,, midir?»
«Hepsi bir olur mu hiç?»
«Peki, kurduğumuz sitede sence en iyi olanlar kimlerdir?A* tığımız eğitimle yetişmiş koruyucular mı, yoksa kunduraalıks* tında yetişmiş kimseler mi?»
«Bu da sorulur mu?» dedi.
«Anlıyorum,» dedim, «öyle ya, koruyucular bütün yurttaşı arasında en seçkin olanlarıdır, değil mi?»
«Hem de ne kadar!»
«Ya koruyucu kadınlar, bütün kadınların en seçkini olmayac» lar mı?»
«Onlar da öyle.»
«Peki, bir site için en seçkin kadın ve erkeklere sahip olmaklar iyi bir şey var mıdır?»
«Yoktur.»
«Peki bu durum, anlattığımız yolda uygulanan müzik ve jimnastik eğitimiyle elde edilmez mi?»
»Şüphesiz.»
«O hâlde önerdiğimiz düzen, yalnız gerçekleşebilir olmakla kalmıyor, aynj zamanda site için en ivi düzen de oluyor.»
»Doğru.»
»Demek ki koruyj^ soyun^ ortaya çıkacak-tesettür
